De Zelfstandigenwet. Wat er goed aan is, wat beter kan en waarom ook jouw reactie telt

Het kabinet heeft de Zelfstandigenwet in consultatie gebracht. Tot en met donderdag 29 oktober 2026 kan iedereen reageren. Quilyx doet dat ook. In dit artikel lees je wat de wet regelt, wat er goed aan is, welke verbeteringen wij voorstellen en hoe je zelf reageert.

Wat de wet regelt

De wet voegt aan het Burgerlijk Wetboek een veilige haven toe. Dat is een lijst van zeven eisen. Wie aan alle zeven voldoet, werkt zeker als zelfstandige. Wie er één mist, valt terug op de regels van vandaag: de weging van alle omstandigheden van het geval.

Drie eisen gaan over de zelfstandige als ondernemer:

drie opdrachtgevers in het vorige en het lopende kalenderjaar
een minimumbedrag per jaar aan voorzieningen, zoals een arbeidsongeschiktheidsverzekering, pensioen en aansprakelijkheid
de basis op orde: een inschrijving bij de KVK, een btw-nummer, een zakelijke rekening en eigen facturen

Vier eisen gaan over de opdracht:

beide partijen willen samenwerken als opdrachtgever en zelfstandige
de zelfstandige bepaalt hoe het werk wordt gedaan, de opdrachtgever bepaalt het resultaat
de zelfstandige bepaalt waar en wanneer het werk wordt gedaan
de zelfstandige werkt voor eigen rekening en risico

De beoogde startdatum is 1 januari 2028.

Wat er goed aan is

Het voorstel doet drie dingen goed:

De eisen staan vooraf vast. Opdrachtgever en zelfstandige kunnen bij de start van een opdracht nagaan waar zij staan.
Ondernemerschap krijgt een eigen plek in de wet. Tot nu toe volgde het alleen uit rechtspraak.
De ruimte van vandaag blijft bestaan. Wie een van de zeven eisen mist, wordt beoordeeld volgens de regels die nu al gelden.

Dat past bij wat een van de oprichters van Quilyx eerder over deze wet schreef: als je kiest voor het ondernemerschap en voor eigen rekening en risico je vak uitoefent, dan moet dat gewoon kunnen.

Waar het knelt

Twee eisen passen slecht bij de markt waarin wij werken.

Drie opdrachtgevers in twee kalenderjaren. Wij leiden als zelfstandige programma's die gemiddeld twee tot drie jaar duren en een vooraf afgesproken resultaat opleveren. Dat is één opdrachtgever tegelijk. De toelichting bij de wet beschrijft die situatie zelf: één grote opdracht van drie jaar voldoet pas als de zelfstandige er twee kleinere opdrachten naast doet. Een programma leiden met eindverantwoordelijkheid is een volle werkweek. Twee volwaardige opdrachten daarnaast betekenen structureel meer dan dat.

Het uurtarief. Volgens de toelichting valt een vergoeding die alleen op gewerkte uren is gebaseerd buiten de veilige haven. Opdrachtgevers kopen juist per uur in.

Wat onze cijfers laten zien

Met Freelyx, ons opdrachtenportaal, volgen wij dagelijks de uitvragen van ruim 500 opdrachtgevers. Wij hebben alle opdrachten geteld die tussen 3 augustus en 2 oktober 2026 op 35 openbare inhuurdesks en marktplaatsen verschenen en die openstaan voor zzp'ers. Dat zijn er 2.322.

64% vraagt een inzet van 32 uur per week of meer
13% vraagt 16 uur per week of minder
70% heeft een eerste termijn van zes maanden of langer
49% noemt een verlengoptie
het uurtarief is de standaard: drie van de 2.322 uitvragen noemen alleen een vaste prijs

De markt vraagt dus zelf om één opdrachtgever tegelijk, voltijds, voor langere tijd en per uur. Kleine opdrachten om naast een grote te doen zijn schaars.

Ons hoofdvoorstel: tel per opdracht

Het doel van de eis onderschrijven wij: een zelfstandige staat los van één dominante opdrachtgever. Een professional die opdracht na opdracht voor een andere opdrachtgever werkt, laat precies dat zien.

Daarom stellen wij een tweede manier van tellen voor, naast de bestaande:

Toets bij de start van een opdracht.
Tel de laatste drie opdrachtgevers van de zelfstandige, de nieuwe meegeteld. Zijn dat drie verschillende, dan is aan de eis voldaan.
De uitkomst geldt voor de afgesproken looptijd, tot ten hoogste 36 maanden per opdracht. Dat is de termijn die het arbeidsrecht hanteert voor tijdelijke contracten.

Een voorbeeld. Een programmamanager leidt drie jaar een programma bij opdrachtgever A en daarna drie jaar bij opdrachtgever B. Dan begint hij bij opdrachtgever C. Bij die start zijn zijn laatste drie opdrachtgevers A, B en C: drie verschillende. Hij werkt in de veilige haven.

Zo blijft het doel behouden. Wie duurzaam aan één opdrachtgever verbonden blijft, valt buiten de veilige haven. De telling kent één toetsmoment en is te controleren met drie overeenkomsten. En de telling blijft gelijk bij ziekte, zwangerschap, zorg voor naasten of een periode van zoeken naar een nieuwe opdracht.

Vier aanvullende voorstellen

Laat de toets ook toe op het niveau van de eigen onderneming. Veel professionals werken vanuit een bv, maatschap of vof. De wet toetst de persoon. Een onderneming met meer dan één meewerkende eigenaar of met personeel spreidt haar risico over meer mensen en meer opdrachtgevers. Laat haar opdrachtgevers, voorzieningen en facturen meetellen voor de eigenaar die het werk doet.

Tel bij werken via een bureau de eindopdrachtgever. De opdrachtgever kiest de contractroute. Steeds meer opdrachtgevers leggen hun hele inhuur bij één dienstverlener. In onze cijfers publiceerde één dienstverlener in twee maanden opdrachten van 83 opdrachtgevers. Wie achtereenvolgens voor drie van hen werkt, telt in het wetsvoorstel als iemand met één opdrachtgever. Quilyx is zelf ook bureau en heeft dus belang bij dit voorstel.

Laat het uurtarief toe in de veilige haven. Het uurtarief is een prijsvorm. Het ondernemersrisico zit in de onderneming: betaling alleen voor gewerkte uren, een inkomen dat stopt bij ziekte of een tussentijds einde, en aansprakelijkheid voor het werk. Risico volgt invloed. Langlopende opdrachten lopen vooral uit door besluitvorming bij de opdrachtgever. Een besluit dat doorschuift naar een volgend overleg kost al snel een maand of een kwartaal. Het uurtarief legt dat risico bij de partij die de invloed heeft. Wij werken zelf in beide vormen: adviesopdrachten en programmareviews als resultaatopdracht, programma's tegen een uurtarief.

Laat de wet en de eigen inhuur van de overheid op elkaar aansluiten. Op inhuurdesks van overheden noemt 81% van de uitvragen een uurtarief en 86% een verlengoptie. De overheid koopt dus zelf in op de manier die het wetsvoorstel buiten de veilige haven houdt. De eenvoudigste weg: de veilige haven sluit aan bij de manier waarop opdrachtgevers inkopen.

Zo reageer je zelf

Het ministerie wil met de consultatie toetsen of het voorstel aansluit bij de praktijk. Die praktijk ken jij: als zelfstandige of als opdrachtgever die zelfstandigen inhuurt.

Reageren gaat zo:

Ga naar internetconsultatie.nl/verduidelijkingzelfstandigenwet.
Kies "Reageren op deze consultatie".
Schrijf je reactie in het tekstvak. Je kunt een document toevoegen.

Het ministerie stelt zes vragen: over voorzieningen, starters, deeltijdzelfstandigen, werken via een bureau, regels per sector en werken voor eigen rekening en risico. Je kunt op alle onderdelen reageren. De consultatie sluit op donderdag 29 oktober 2026.

Over dit artikel. De praktijkervaring, de standpunten en de keuzes in dit artikel zijn van ons. Wij schreven en redigeerden het samen met AI, die hielp bij het uitzoeken, het tellen, het uitwerken en het formuleren. Quilyx draagt de redactionele verantwoordelijkheid.