blogs
Waardegedreven projectmanagement. Waarom niet elk project zich laat sturen als een machine
Veel projectmethoden zijn gebouwd op het idee dat een project voorspelbaar kan worden ontworpen, opgeknipt en bestuurd. Dat werkt in veel situaties goed. Zeker wanneer de doelstelling helder is, de route redelijk bekend is en het werk zich goed laat opdelen in beheersbare stappen.
Toch is niet ieder project zo voorspelbaar.
Sommige veranderopgaven zijn simpelweg te complex, te dynamisch of te menselijk om volledig te vangen in een klassieke sturingslogica. In dat soort situaties ontstaat spanning tussen de behoefte aan controle en de werkelijkheid van verandering.
Precies daar komt waardegedreven projectmanagement in beeld.
Waardegedreven projectmanagement vertrekt vanuit planning, scope en beheersing, maar geeft daarnaast een centrale plek aan gedeelde waarden, bedoeling en richting. Dat helpt om beter te sturen in situaties waarin klassieke projectlogica tekortschiet.
Wanneer klassieke projectsturing niet genoeg is
In veel organisaties wordt projectmanagement nog steeds benaderd alsof ieder project min of meer hetzelfde werkt. Er is een scope, een planning, een budget en een reeks activiteiten die moet leiden tot een resultaat.
Die benadering heeft veel waarde. Tegelijk kent zij ook grenzen.
Sommige projecten spelen zich af in een omgeving waarin belangen voortdurend verschuiven, doelen zich onderweg verder ontwikkelen of de uitkomst nog niet volledig scherp is. Denk aan organisatieverandering, cultuurverandering, complexe innovatietrajecten of initiatieven waarin veel verschillende partijen met elkaar moeten samenwerken.
In zulke contexten kan een te sterke nadruk op beheersing juist een rem worden. Beheersing blijft belangrijk, maar is op zichzelf onvoldoende.
Verandering is niet altijd lineair
Eén van de grootste misverstanden in projectmanagement is dat verandering zich altijd lineair laat organiseren.
Alsof een project begint met analyse, daarna overgaat in ontwerp, dan uitvoering en vervolgens gecontroleerd landt in de organisatie.
Soms werkt het zo. Vaak ook niet.
In werkelijkheid verlopen veel verandertrajecten grilliger. Nieuwe inzichten ontstaan onderweg. Betekenissen verschillen per groep. Weerstand en steun ontwikkelen zich niet netjes volgens planning. En wat op papier logisch lijkt, blijkt in de praktijk soms toch niet te werken.
In dat soort situaties is een andere vorm van houvast nodig.
Structuur blijft belangrijk. Richting ook. Betekenis evenzeer. En uiteindelijk draait het om de waarde die een project moet opleveren.
Wat waardegedreven projectmanagement is
Waardegedreven projectmanagement vertrekt vanuit de vraag welke waarde het project werkelijk moet creëren en welke gedeelde uitgangspunten nodig zijn om die waarde in een complexe omgeving te realiseren.
Daardoor staat niet alleen het eindresultaat centraal, maar ook de onderliggende bedoeling van de verandering. Wat probeert de organisatie hier echt te bereiken. Waarom doet dit ertoe. En welke waarden moeten in de uitvoering zichtbaar blijven om de verandering geloofwaardig en werkbaar te maken.
Dat vraagt om een andere manier van kijken.
Een manier die professioneel en scherp blijft, maar minder mechanisch van aard is.
Waarden geven richting als de route nog niet volledig vastligt
In voorspelbare projecten helpt een planning om koers te houden.
In complexere projecten is dat niet altijd genoeg. Dan helpt het enorm wanneer er ook gedeelde waarden zijn die richting geven aan gedrag, keuzes en samenwerking.
Waarden helpen bijvoorbeeld om te bepalen:
- hoe met onzekerheid wordt omgegaan
- hoe besluiten worden genomen
- hoe mensen met elkaar samenwerken
- hoe spanning of conflict wordt benaderd
- wanneer een uitkomst nog steeds passend is, ook als de route verandert
Waarden zijn daarmee geen zachte toevoeging aan projectmanagement. Zij vormen juist een praktische manier om richting te houden wanneer nog niet alles vooraf vastligt.
Waarde gaat verder dan alleen baten
Het woord waarde wordt in projecten vaak snel gekoppeld aan businesscases, baten of financiële opbrengst. Dat is begrijpelijk, maar te beperkt.
Waarde kan ook zitten in:
- betere samenwerking
- hogere wendbaarheid
- meer vertrouwen
- minder risico
- grotere adoptie
- sterkere verbinding met de strategische koers
- meer draagvlak voor verandering
Dat maakt waardegedreven projectmanagement breder dan alleen batenmanagement. Het draait om de vraag of het project werkelijk iets toevoegt dat betekenisvol is voor de organisatie en haar omgeving.
Waarom dit goed past bij complexe veranderopgaven
In complexe verandertrajecten is sturen op vooraf gedefinieerde output vaak onvoldoende.
Dan moet ook voortdurend gekeken worden naar de waarde die onderweg ontstaat of juist onder druk komt te staan.
Leidt de gekozen route nog steeds tot de bedoeling van de verandering. Werkt de manier van samenwerken nog ondersteunend. Wordt de verandering gedragen. Ontstaat er vertrouwen of juist vermoeidheid. Brengt het project nog steeds de beweging op gang die nodig is.
Dat soort vragen zijn essentieel in projecten die niet alleen iets moeten opleveren, maar ook echt iets moeten veranderen.
De rol van leiderschap
Waardegedreven projectmanagement vraagt ook iets van leiderschap.
De projectmanager moet structuur bieden en tegelijk de betekenis van de verandering helpen vasthouden. Dat vraagt om het vermogen om gesprekken te voeren over bedoeling, spanning, belangen en samenwerking. Ook vraagt het om zicht op de vraag of het project nog steeds wordt uitgevoerd op een manier die past bij de waarden van de verandering.
Dat vraagt om volwassen leiderschap.
Soms is harde sturing nodig. Soms is ruimte nodig om de juiste waarde te laten ontstaan. Juist het onderscheid tussen die twee maakt het verschil.
De relatie met de VERDER-methode
Binnen de Quilyx VERDER-methode sluit waardegedreven projectmanagement logisch aan op meerdere elementen tegelijk.
Het versterkt doelstelling, omdat het helpt om het waarom van de verandering centraal te houden.
Het ondersteunt resultaat, omdat het dwingt na te denken over welke uitkomsten werkelijk waarde toevoegen.
Het helpt eigenaarschap, omdat mensen zich eerder verbinden aan verandering wanneer zij de bedoeling ervan begrijpen.
En het draagt bij aan rust, omdat projecten minder snel verstrikt raken in een puur mechanische beheersing van iets dat eigenlijk om betekenisvolle sturing vraagt.
Een verdieping van projectmanagement
Waardegedreven projectmanagement is geen afrekening met klassiek projectmanagement.
Planning, scope en voortgang blijven gewoon belangrijk. In veel situaties vormen zij zelfs de ruggengraat van een goed project.
Waardegedreven projectmanagement voegt daar een extra laag aan toe voor situaties waarin klassieke instrumenten wel nodig zijn, maar niet voldoende. Het verrijkt projectmanagement met een scherpere blik op waarde, bedoeling en context.
Daardoor wordt projectmanagement rijker en beter passend bij complexe verandering.
Waarom dit relevant is voor organisaties
Organisaties veranderen steeds vaker in omgevingen die minder voorspelbaar zijn dan vroeger. Technologie, marktbewegingen, interne afhankelijkheden en menselijke dynamiek zorgen ervoor dat veel veranderopgaven niet meer netjes in een lineair schema passen.
Juist daarom is het belangrijk dat projectmanagement zich ook ontwikkelt.
De uitdaging is niet om alle structuur los te laten. De echte uitdaging is om beter te begrijpen wanneer andere vormen van sturing nodig zijn.
Waardegedreven projectmanagement helpt om die stap te maken.
Slot
Niet ieder project laat zich sturen als een machine.
Sommige projecten vragen om een aanpak waarin beheersing, waarde, richting en gedeelde uitgangspunten samenkomen.
Juist in die situaties biedt waardegedreven projectmanagement een krachtig perspectief.
Het verdiept goed projectmanagement en helpt om het beter te laten aansluiten op de werkelijkheid van complexe verandering.
Gerelateerde blogs
De stuurgroep, besturing en besluitvorming. Waarom goede governance onmisbaar is voor projectsucces
In onze eerdere blogs over de Quilyx VERDER-methode schreven we al over voorspelbaarheid, eigenaarschap, rust, doelstelling en resultaat. Ook lieten we zien hoe instrumenten zoals het projectoverzicht op één pagina helpen om projecten bestuurbaar te maken. Maar geen enkel overzicht, hoe scherp ook, heeft waarde als de besturing van het project niet goed is ingericht. […]
Eigenaarschap in IT projecten: De sleutel tot succesvol veranderen
In de vorige blog uit deze serie hebben we gekeken naar voorspelbaarheid. Met behulp van een duidelijke routekaart zorgen we ervoor dat een project of programma richting krijgt en dat belanghebbenden kunnen zien waar de verandering naartoe gaat. Maar een goede routekaart alleen is niet voldoende. Veel projecten beschikken over een planning, rapportages en governance-structuren […]
Waarom rust onmisbaar is voor projectsucces
In de vorige blogs uit deze serie hebben we stilgestaan bij voorspelbaarheid en eigenaarschap. Daarmee hebben we twee belangrijke fundamenten van de Quilyx VERDER-methode behandeld. In deze blog staat het derde element centraal: rust. Rust klinkt misschien minder tastbaar dan een routekaart, planning of besluitvormingsstructuur. Toch is rust van enorme waarde voor het succes van […]
Voorspelbaarheid als fundament voor succesvolle IT-verandering
In onze vorige blog introduceerden wij de Quilyx VERDER-methode. Deze methode is opgebouwd uit vijf elementen: Voorspelbaarheid, Eigenaarschap, Rust, Doelstelling en Resultaat. Samen vormen zij de basis van hoe wij kijken naar succesvolle IT-verandering. In deze blog staat het eerste element van de methode centraal: voorspelbaarheid. Dat doen wij niet voor niets. Voorspelbaarheid is wat […]
Tuckman en teamontwikkeling. Hoe teams groeien naar presteren
In projecten wordt vaak veel aandacht besteed aan planning, risico’s, budget en besluitvorming. Dat is logisch. Toch bepaalt niet alleen de inhoudelijke kant of een project succesvol wordt. Ook de manier waarop een team zich ontwikkelt, samenwerkt en met spanning omgaat, heeft grote invloed op het eindresultaat. Daarom is het model van Tuckman nog steeds […]
Resultaat in IT-projecten, wat moet je opleveren en waarom
In de vorige blog uit deze serie hebben we stilgestaan bij doelstelling. Daarbij hebben we het verschil uitgelegd tussen het waarom van de verandering en het wat dat een project of programma concreet moet opleveren. In deze blog staat het vijfde element van de Quilyx VERDER-methode centraal: resultaat. Want als de doelstelling richting geeft aan […]
Quilyx brengt uw IT-verandering VERDER
Bij Quilyx geloven wij dat IT-projecten en programma’s vaker succesvol kunnen zijn dan nu het geval is. Dat is onze missie. Wij willen zorgen voor meer projectsucces, meer grip op verandering en vooral voor meer rust, duidelijkheid en resultaat binnen organisaties. Die bijdrage leveren wij al dagelijks voor onze klanten. Daarnaast ondersteunen wij de professionals die […]
Projectmarketing. Waarom een project zichzelf ook moet uitdragen
In veel organisaties wordt marketing nog steeds gezien als iets van sales, communicatie of externe positionering. Binnen projecten en programma’s krijgt dit onderwerp meestal weinig aandacht. Daar begint meteen een gemiste kans. Sommige projecten slagen namelijk niet alleen doordat zij technisch goed worden uitgevoerd of strak worden bestuurd. Zij slagen ook doordat mensen begrijpen waarom […]
Het projectoverzicht op één pagina. In één oogopslag grip op verandering
In onze eerdere blogs over de Quilyx VERDER-methode schreven we al dat voorspelbaarheid meer vraagt dan alleen een planning of een maandelijkse rapportage. Juist daarom werken wij bij Quilyx en bij onze klanten met het Quilyx projectoverzicht op één pagina. Met dit overzicht krijgt de opdrachtgever in één oogopslag inzicht in het totale veranderinitiatief. Niet […]
Project, programma of portfolio. En waterval of Agile. Wat is nu eigenlijk het verschil
In de voorgaande blogs hebben we de vijf elementen van de Quilyx VERDER-methode behandeld: voorspelbaarheid, eigenaarschap, rust, doelstelling en resultaat. Met die basis op orde is het tijd om een stap terug te doen en te kijken naar begrippen die in de praktijk voortdurend door elkaar worden gebruikt. Want veel discussies over aanpak, governance en […]
Opdrachtgeverschap en sponsorschap. Waarom mandaat cruciaal is voor projectsucces
In onze vorige blog stonden de stuurgroep, besturing en besluitvorming centraal. Daar schreven we al dat goede besluitvorming een van de belangrijkste voorwaarden is voor projectsucces. Maar achter een goed functionerende stuurgroep staat bijna altijd nog een belangrijker factor: goed opdrachtgeverschap. Daarom staat in deze blog het opdrachtgeverschap centraal. Want een project kan nog zo […]
Doelstelling in IT-projecten, waarom het waarom belangrijker is dan het wat
In de vorige blogs uit deze serie hebben we stilgestaan bij voorspelbaarheid, eigenaarschap en rust. Daarmee hebben we de eerste drie fundamenten van de Quilyx VERDER-methode behandeld. In deze blog staat het vierde element centraal: doelstelling. Daarbij beginnen we met een onderscheid dat in projecten en programma’s vaak onvoldoende scherp wordt gemaakt, namelijk het verschil […]
Een aantal van onze klanten
